Vest: Na današnji dan - 20. Jul -

Na današnji dan - 20. Jul -

Na današnji dan - 20. Jul -

1304. godine – Rođen je italijanski pisac Frančesko Petrarka. Smatra se poslednjim pesnikom srednjeg veka i prvim individualistom u evropskoj poeziji. U svoje vreme bio je poznat i cenjen po latinskim delima, istorijskim, filozofskim i polemičkim spisima, a u svetsku književnost je ušao zbirkom soneta “Kanconijer” posvećenih Lauri.


1402. godine – Mongolski kan Tamerlan u bici kod Angore (sada Ankara) pobedio je tursku vojsku i zarobio sultana Bajazita I, koji je 1403. godine umro u ropstvu. U bici, kao turski vazal, učestvovao je, sa odredom teške konjice, srpski vladar Stefan Lazarević, sin kneza Lazara, stradalog trinaest godina ranije u Kosovskoj bici, u kojoj je učestovao i Bajazit.


1654. godine – Potpisan je anglo-portugalski sporazum kojim su počeli dugogodišnji saveznički odnosi Engleske i Portugala.


1785.  godine - Rođen turski sultan Mahmud Drugi, koji je tokom vladavine od 1808. do smrti 1839. preduzeo niz reformi u nastojanju da centralizuje feudalno-apsolutističko ustrojstvo Otomanske imperije, a 1826. je uništio janjičare. Surovo je gušio srpske, grčke i rumunske nacionaloslobodilačke pokrete, ali nije uspeo da suzbije težnje Srba, Grka i Rumuna da stvore nezavisne države. Posle tursko-ruskog rata od 1806. do 1812. Bukureštanskim mirom je amnestirao učesnike Prvog srpskog ustanka i obećao Srbiji izvesnu autonomiju u okviru Otomanskog carstva, što je pokušao da izigra. Posle novog tursko-ruskog rata od 1828. do 1829. morao je Jedrenskim mirom da prizna autonomiju Srbiji, Vlaškoj i Moldaviji, a Grčkoj nezavisnost.

1847. godine – Rođen je nemački postimpresionistički slikar Maks Liberman. Kao pobornik novih ideja, osnovao je 1898. godine berlinsku secesiju, pokret koji je na prekretnici 19. i 20. veka u evropskim metropolama okupljao protivnike umetničkom akademizmu.


1866. godine – U austrijsko-pruskom ratu, u kojem je Italija bila na strani Pruske, Austrijanci su kod ostrva Visa potpuno razorili italijansku flotu, a poginulo je više od 1.100 ljudi.


1890. godine – Rođen je grčki kralj Đorđe II koji je stupio na presto 1922, a već 1923. godine je zbačen. Vratio se 1935, a nakon nemačkog napada u Drugom svetskom ratu (6. aprila 1941) zajedno sa vladom povukao se u emigraciju, odakle se vratio 1946. godine.


1890. godine - Rođena američka filmska glumica Teodosija Gudmen, poznata kao Teda Bara, prvi "vamp" u istoriji kinematografije, tip fatalne žene koja izaziva masovne erotske fantazije. Filmovi: "Kleopatra", "Karmen", "Saloma", "Žena tigar", "Dama s kamelijama", "Pesma sirene".

1917. godine - Srpska vlada premijera Nikole Pašića i Jugoslavenski odbor hrvatskog političara Ante Trumbića na grčkom ostrvu Krf u Prvom svetskom ratu potpisali takozvanu Krfsku deklaraciju, kojom su južnoslovenski narodi u Austro-Ugarskoj zatražili ujedinjenje sa Srbijom u zajedničku državu pod nazivom Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca na čelu sa dinastijom Karađorđevića.

1919. godine - Počeo dvodnevni generalni štrajk radnika Jugoslavije kao znak solidarnosti s revolucijama u Sovjetskoj Rusiji i Mađarskoj, kojim je vlada prisiljena da odustane od učešća u oružanoj intervenciji radi gušenja tih revolucija.

1919. godine – Rođen je novozelanđanski planinar Edmund Persival Hilari, koji je 1953. godine, zajedno sa Šerpom Tensingom Norgejom, prvi osvojio Mont Everest (8848), najviši planinski vrh na svetu.


1923. godine – Ubijen je meksički revolucionar, vođa seljačke revolucije 1910. godine, Fransisko Pančo Vilja.


1937. godine – Umro je italijanski inženjer Đuljelmo Markoni, jedan od osnivača bežične telegrafije. Prvi je uspeo da pošalje radio-signal preko Atlantika (1901). Za radove na bežičnoj telegrafiji podelio je 1909. godine sa Karlom Ferdinandom Braunom Nobelovu nagradu za fiziku.


1938. godine - Rođena američka filmska glumica Nataša Gardin, poznata kao Natali Vud, jedna od retkih koja je postala filmska zvezda kao dete ("Čudo na 34. ulici") i uspela da ostvari uspešnu filmsku karijeru i kad je odrasla. Filmovi: "Buntovnik bez razloga", "Sjaj u travi", "Tragači", "Priča sa zapadne strane".


1944. godine – Nemački pukovnik Klaus Šenk, grof fon Štaufenberg, pokušao je atentat na nacističkog lidera Adolfa Hitlera podmetanjem bombe pod njegov sto u bunkeru “Vučja jama” kod Berlina. Hitler je lakše ranjen, a zaverenici su pogubljeni.


1945. godine – Umro je francuski pisac Pol Valeri, “klasik simbolizma”, koji se smatra najelitnijim predstavnikom francuskog duha u periodu između dva svetska rata. Bio je član Francuske akademije i predsednik Instituta za intelektualnu kooperaciju pri Društvu naroda u Ženevi. Najpoznatija dela: “Mlada Parka”, “Mornarsko groblje”, “Pogledi na savremeni svet”.


1951. godine – U jerusalimskoj džamiji Al Aksa ubijen je jordanski kralj Abdulah. Kralj Jordana postao je 1946. godine.


1954. godine – U Ženevi je sklopljen sporazum o primirju u Indokini, kojim je završen rat protiv francuske kolonijalne uprave u tom delu sveta.


1969. godine - Američki kosmonaut Nil Armstrong postao prvi čovek koji je stupio na Mesec, rekavši po izlasku iz lunarnog modula "Orao": "Ovo je mali korak za čoveka, ali veliki za čovečanstvo". Na Mesec je potom kročio Edvin Oldrin, a Majkl Kolins je dotle kružio oko Meseca u svemirskom brodu "Apolo 11", čekajući njihov povratak.

1974. godine - Turska armija počela invaziju na Kipar, pod izgovorom "zaštite" turske nacionalne zajednice, posle koje na trećini tog mediteranskog ostrva formirana marionetska "Turska Republika Severni Kipar". Nju, osim Ankare, ne priznaje niko u svetu.

1976. godine – Američki kosmički brod bez ljudske posade “Viking 1” spustio se posle 11 meseci leta na Mars i počeo da šalje na Zemlju jasne snimke te planete.


1982. godine – U eksplozijama bombi koje su postavili pripadnici Irske republikanske armije (IRA) u Hajd parku i Ridžents parku u centru Londona poginulo je 10 britanskih vojnika.


1988. godine – Južna Afrika, Angola i Kuba prihvatile su sporazum o povlačenju stranih trupa iz Angole i o priznavanju nezavisnosti Jugozapadne Afrike (Namibija).


1989. godine - Burmanska vojna hunta stavila u kućni pritvor vođu opozicije Aung San Su Či, koja je dobila Nobelovu nagradu za mir, zbog njene otvorene kritike brutalnih metoda vladavine vojnog vrha.

1992. godine - U selu Magašići, kod Bratunca, muslimanski ekstremisti ubili osmoro srpskih seljaka dok su kupili seno na polju.

1994. godine – Šef izraelske diplomatije Šimon Peres doputovao je u posetu Jordanu. To je bio najviši izraelski funkcioner koji je do tada posetio Jordan.


1996. godine – Pobunjenici iz plemena Hutu napali su izbeglički logor suparničkog plemena Tutsi u Burundiju i pobili oko 320 ljudi, mahom žena i dece.


1997. godine - Turske snage bezbednosti ubile 50 pripadnika pobunjeničke kurdske Radničke partije Kurdistan u blizini grada Juksekova na jugu Turske.


2000. godine – Nakon devet dana pregovora završen je bliskoistočni mirovni samit u Kemp Dejvidu. Rešenje za višedecinijski sukob nije pronađeno, a sukobi između Izraela i Palestinaca su nastavljeni.


2000. godine – Korzikanski nacionalisti prihvatili su, nakon pregovora u Parizu, ponudu francuske vlade o autonomiji ostrva. Time su okončane 20-godišnje tenzije između separatista i vlasti.


2001. godine – Posle 20 godina pauze, iz Bagdada je krenuo prvi putnički voz ka Turskoj, koji je narednog dana stigao u Gaziantep.


2001. godine – Nemački lideri su polaganjem venaca zvanično odali poštu oficirima za neuspeli atentat na Adolfa Hitlera pre 57 godina.


2005. godine – Umro je Čarls Čibiti poslednji Komanči “šifrant” iz Drugog svetskog rata. Bio jedan od 14 pripadnika plemena Komanči koji je radio-poruke prevodio na njihov maternji jezik tokom “Dana D” iskrcavanja na Normandiju 1944. godine.


2006. godine - Pećka patrijaršija, manastir Gračanica i crkva Bogorodice Ljeviške uvršteni na listu svetske baštine Uneska.


2011. godine – Posle sedam godina skrivanja u Vojvodini je uhapšen poslednji haški begunac Goran Hadžić i izručen Tribunalu u Hagu.


2015. godine - Otvorena kubanska ambasada u Vašingtonu, nakon pet i po decenija "hladnog rata" Kube i SAD.

 

Podeli:

Povezane vesti

Ostavite komentar